Yakınım Öldü. Şimdi Ne Yapacağım?

GİRİŞ — EV AYNI EV, AMA AYNI DEĞİL

Bir yakının ölümünden sonra en tuhaf deneyimlerden biri dünyanın devam etmesidir. Telefonlar çalar. İnsanlar yemek yer. Trafik akar. Birileri işe gider. Market açıktır. Ama sizin için zaman sanki ikiye ayrılmıştır: o kişi hayattayken ve artık yokken.

İlk günlerde insan aynı soruyu tekrar tekrar düşünebilir: “Şimdi ne yapacağım?” Bu soru bazen cenaze işlemlerini, bazen çocuklara ne söyleneceğini, bazen geceleri nasıl uyunacağını, bazen de hayatın geri kalanının nasıl yaşanacağını içerir. Bazen bütün bunların altında daha sessiz bir soru vardır: “Onsuz ben kim olacağım?”

Bu yazı yasınızı hızlandırmak için değil. Size “şu beş aşamadan geçin, sonra iyileşirsiniz” diye bir program da vermeyecek. Yas insanlar arasında ve aynı insanın farklı günlerinde bile değişebilir. Şok, uyuşukluk, yoğun özlem, öfke, suçluluk, rahatlama, korku ve anlamsızlık hissi birbirini düzensiz biçimde izleyebilir. Bu çeşitlilik tek başına bir sorun değildir; yasın insanı nasıl sarstığının parçasıdır.

Önce çok küçük bir yerden başlayalım.

BUGÜN HER ŞEYİ ÇÖZMEK ZORUNDA DEĞİLSİNİZ

Yakın kaybından sonraki ilk günlerde zihin hem duygusal hem pratik yük taşır. Ölümün nasıl gerçekleştiğini tekrar tekrar düşünmek, insanlara haber vermek, cenaze ve defin işleriyle uğraşmak, evraklarla ilgilenmek, misafirlerle konuşmak, aile içindeki farklı tepkileri taşımak aynı zamana yığılabilir. Böyle bir dönemde “Neden daha iyi düşünemiyorum?” diye kendinizi yargılamayın.

Mümkünse hayatı küçük parçalara ayırın. Bugün yapılması gereken gerçekten zorunlu işler hangileri? Hangileri birkaç gün bekleyebilir? Hangi telefon görüşmesini sizin yerinize başka biri yapabilir? Hangi kararı bugün vermek zorunda değilsiniz? Yasın ilk şoku içinde her şeyi tek başına yönetmeye çalışmak güç göstergesi değildir.

Temel bedensel ihtiyaçları küçümsemeyin. Su içmek, birkaç lokma yemek, ilaçlarınızı unutmamak, uyuyabildiğiniz kadar uyumak ve kısa süre dışarı çıkmak son derece sıradan görünebilir. Fakat acı içindeki beden de bakıma ihtiyaç duyar. Ruhsal olmak, bedenin sınırlarını inkâr etmek değildir.

Mümkünse ilk şok günlerinde geri dönüşü zor büyük kararları ertelemek de yararlı olabilir. Evi hemen satmak, bütün eşyaları bir gecede dağıtmak, yıllardır yaşadığınız şehirden bir anda taşınmak veya öfke içinde aile ilişkilerini koparmak bazen daha sonra pişmanlık doğurabilir. Elbette her durum aynı değildir; ekonomik veya hukuki zorunluluklar olabilir. Ana ilke yalnız şudur: Yas içindeyken her şeyi hemen bitirmek zorunda değilsiniz.

İlk günlerde güvendiğiniz bir kişiden küçük bir “yük paylaşımı” istemek de işleri hafifletebilir. Telefonlara o cevap verebilir, gelecek ziyaretleri düzenleyebilir, yapılacak pratik işleri sizinle birlikte not edebilir. Zihniniz sürekli dağılıyorsa işleri üç ufka ayırmak yeterlidir: bugün yapılması gerekenler, bu hafta yapılabilecekler ve daha sonra düşünülebilecekler. Yasın ortasında uzun bir hayat planından çok kısa bir yol haritası işe yarar.

YASIN “DOĞRU” BİR ŞEKLİ VAR MI?

Hayır. İnsanlar aynı kişiyi kaybetseler bile aynı biçimde yas tutmazlar. Biri çok ağlar, diğeri ilk haftalarda neredeyse hiç ağlayamaz. Biri sürekli konuşmak ister, diğeri sessiz kalır. Biri fotoğraflara bakar, öteki bir süre bakamaz. Birinin acısı ilk günlerde çok yoğunken başka birinin acısı cenaze bittikten ve ev sessizleştikten sonra ağırlaşabilir.

Bu farklılıkları “daha çok seviyordu / daha az seviyordu” diye yorumlamak tehlikelidir. Gözyaşının miktarı sevginin ölçüsü değildir. Uyuşukluk da kayıtsızlık anlamına gelmeyebilir; bazen insan zihni çok büyük bir kaybı bir anda taşıyamadığı için gerçeği yavaş yavaş içeri alır.

Yas ayrıca düz bir çizgide ilerlemez. Birkaç iyi günün ardından bir koku, tarih, şarkı, boş sandalye veya telefondaki eski bir mesaj insanı yeniden ağır biçimde sarsabilir. Bu, “başa döndünüz” anlamına gelmez. Acının dalgalar hâlinde gelmesi, kaybın hayatınızın farklı yerlerine dokunmasıyla ilgilidir.

Amerikan Psikiyatri Birliği ve NHS gibi sağlık kurumları da yasın doğal bir kayıp tepkisi olduğunu, insanları farklı biçimlerde etkilediğini ve çoğu kişide yoğunluğunun zamanla değiştiğini vurgular. Bazı insanlarda ise yas uzun süre günlük yaşamı ciddi biçimde engelleyebilir; o durumda profesyonel destek gerekebilir. Bu ayrımı bilmek önemlidir: Her derin yas hastalık değildir, fakat yardım gerektiren yas da vardır.

İMANLI BİR İNSAN BU KADAR ÜZÜLMELİ Mİ?

Evet. Kutsal Kitap yas ile imanı birbirinin karşıtı yapmaz.

Yuhanna 11 bunun en güçlü sahnelerinden biridir. İsa Mesih Lazar’ı dirilteceğini bilir. Marta’ya kendisinin “diriliş ve yaşam” olduğunu söyler. Birkaç dakika sonra Lazar’ın mezarı önünde ağlar. İsa’nın gözyaşları bilgi eksikliğinden doğmuyor. O, ne yapacağını biliyor. Buna rağmen ölümün açtığı yaranın karşısında ağlıyor.

Bu sahne önemli bir yanlış düşünceyi kırar: “Gerçekten dirilişe inanıyorsam bu kadar üzülmemeliyim.” Hayır. Dirilişe inanmak ölümün iyi olduğunu söylemek değildir. 1. Korintliler 15 ölümü “son düşman” diye adlandırır. Düşman yenilecek; ama düşman olduğu için bugün can yakar.

1. Selanikliler 4 de imanlıların yasını ortadan kaldırmaz. Pavlus’un sözü “yas tutmayın” değildir; “umudu olmayanlar gibi yas tutmayın”dır. Fark, gözyaşının bulunup bulunmaması değil, gözyaşının ufkudur. Hristiyan, kaybı gerçek kayıp olarak yaşar; fakat ölümü nihai egemen olarak kabul etmez.

Bu nedenle cenazede ağlamak, geceleri özlemek, mezarlığa gitmekte zorlanmak, bazen kızmak veya “Rab, neden?” diye sormak otomatik olarak iman eksikliği değildir. Mezmurlar Tanrı’nın halkına ağıt için kelimeler verir. İman yalnız övgü söyleyebilen ses değildir; bazen Tanrı’nın önünde kırık bir sesle kalabilmektir.

“NEDEN?” SORUSUNA HEMEN CEVAP BULAMIYORSANIZ

Ölümden sonra insanlar sık sık anlam arar. “Neden şimdi?”, “Neden böyle?”, “Tanrı bunu neden engellemedi?”, “Daha çok dua etseydik değişir miydi?” gibi sorular yükselir. Bazı ölümlerde tıbbi veya insani nedenler açıklanabilir; ama “Bu neden bizim başımıza geldi?” sorusu yalnız neden-sonuç bilgisi istemez. Acının anlamını sorar.

Burada Hristiyanlar bazen aceleci cevaplarla birbirlerini yaralayabilir. “Her şeyin bir sebebi var”, “Tanrı onu yanına almak istedi”, “Demek ki görevi bitmişti” veya “Tanrı en güzel çiçekleri erken toplar” gibi cümleler Kutsal Kitap’ın belirli bir ölüm hakkında bize vermediği bilgiyi veriyormuş gibi konuşabilir. İyi niyetle söylenseler bile acıyı küçültebilirler.

Kutsal Kitap bize Tanrı’nın egemen olduğunu, rastlantının dünyanın efendisi olmadığını ve ölümün bile O’nun kurtuluş planını bozamayacağını öğretir. Fakat bu genel gerçekler, belirli bir kişinin neden tam o gün, tam o hastalıkla veya tam o kazada öldüğünü bildiğimiz anlamına gelmez. Bazen en dürüst cevap şudur: Bunu bilmiyoruz.

Bilmediğimiz şeyi uydurmamak imansızlık değildir. Eyüp kitabının büyük kısmı tam da kolay neden açıklamalarının ne kadar zalimleşebileceğini gösterir.

DUA EDEMİYORSAM NE OLACAK?

Bazı insanlar kayıptan sonra daha çok dua eder. Bazıları ise tek kelime bulamaz. Daha önce kolayca söylediğiniz dualar size yabancı gelebilir. Tanrı’ya öfkeli olabilir, O’ndan uzak hissedebilir veya “Ne söyleyeceğim ki?” diye düşünebilirsiniz.

Böyle zamanlarda dua performans değildir. Uzun ve düzgün cümleler kurmak zorunda değilsiniz. “Rab, yardım et.” “Bunu taşıyamıyorum.” “Nedenini anlamıyorum.” “Beni burada bırakma.” Bunlar da duadır.

Mezmurlar bu yüzden yas zamanında değerlidir. Bazen sizin söyleyemediğiniz şeyi sizin için söylerler. Mezmur 13 “Ne zamana dek?” diye sorar. Mezmur 42 kendi ruhuyla konuşur ve Tanrı’yı beklemeye çağırırken gözyaşını saklamaz. Mezmur 88 ise neredeyse çözülmeden karanlıkta biter. Kutsal Kitap her ağıdı hızlı bir mutlu sona bağlamaz.

Mezmur 23 başka bir şey daha söyler: karanlık ölüm vadisinde verilen vaat, vadinin hiç var olmayacağı değildir; Çoban’ın orada da yanında olmasıdır. Yasın bazı günlerinde ihtiyacınız nedenleri çözmekten çok, Tanrı’nın sizi terk etmediğine tutunmak olabilir.

Romalılar 8 de insanın zayıflığında Ruh’un yardımından söz eder. Hristiyan umudu, yas tutan insanın Tanrı’ya kusursuz kelimeler sunabilmesine dayanmaz. Bazen dua, yalnız Tanrı’nın huzurunda sessiz kalmak olabilir.

“ŞİMDİ NEREDE?” SORUSU

Bir yakını kaybedince teolojik soru çok hızlı biçimde kişiselleşir: “Şimdi nerede?” Bu soruya cevap verirken hem Kutsal Kitap’a hem de kaybettiğimiz kişinin gerçek yaşamına karşı dürüst olmak gerekir.

Yeni Antlaşma Mesih’e ait olanların ölümde Mesih’le birlikte olduğunu öğretir. Pavlus Filipililer 1’de ayrılıp Mesih’le birlikte olmayı “çok daha iyi” diye anar; 2. Korintliler 5’te bedenden uzakta olup Rab’bin yanında bulunma dilini kullanır. Westminster İman Açıklaması 32 bu metinleri, imanlıların ruhlarının ölümde Tanrı’ya dönmesi ve diriliş gününü beklemesi şeklinde sistemleştirir.

Fakat Hristiyan umudunun son hedefi yalnız “ruhun cennete gitmesi” değildir. 1. Korintliler 15 ve 1. Selanikliler 4 genel dirilişe bakar. Ölümde Mesih’le birlikte olmak gerçek tesellidir; diriliş ise kurtuluşun bedenli tamamlanmasıdır.

Kaybettiğimiz kişinin Mesih’e ait olduğuna dair gerçek bir iman tanıklığı varsa, Hristiyan tesellisi onun kusursuz yaşamına değil Mesih’in kurtarışına dayanır. Ama böyle bir tanıklık yoksa, yas tutan aileye sırf rahatlatmak için “kesin cennette” demek doğru değildir. Aynı şekilde bizim bilmediğimiz son hükmü üstlenip “kesin mahvoldu” demek de bize verilmiş bir görev değildir. Tanrı kusursuz adaletle yargılar; bizim görevimiz Kutsal Kitap’ın söylediğinden daha fazlasını söylememektir.

Bu soruyu “Ölen Sevdiğimi Yeniden Görecek miyim?” dosyasında daha ayrıntılı ele alacağız. Bu yazıda ise şu sınırı korumak yeterlidir: gerçek teselli uydurulmuş kesinlikten değil, Kutsal Kitap’ın gerçekten söylediği şeyden gelir.

“KEŞKE…” CÜMLELERİ BAŞLADIYSA

Yasın en yorucu taraflarından biri geçmişin yeniden yazılmasıdır. “Keşke o gün arasaydım.” “Keşke doktora daha erken götürseydim.” “Keşke son konuşmamız kavga olmasaydı.” “Keşke daha çok vakit ayırsaydım.” Bazı keşke cümlelerinin içinde gerçek bir pişmanlık olabilir; bazılarında ise ölümden sonra elde ettiğimiz bilgilerle geçmişteki kendimizi yargılamak vardır.

Bunları birbirinden ayırmak gerekir. Gerçekten yaptığınız bir günah varsa, onu küçültmek yerine Tanrı’nın önüne getirebilirsiniz. Bağışlanma ölen kişiden artık alamayacağınız bir cevap gibi hissedilebilir; fakat Mesih’in lütfu ölümle kapatılmış bir kapı değildir. Gerekirse yaşayan insanlarla onarım yapmak da mümkündür.

Fakat her kötü sonucu kendi sorumluluğunuz gibi üstlenmeyin. Bir insanın ölümüne kadar uzanan olaylar çoğu zaman tek bir telefon görüşmesinden, tek bir tercihten veya tek bir gecikmeden çok daha karmaşıktır. “Bugünkü bilgilerimle dün farklı davranırdım” cümlesi, “o gün bildiklerimle kötü niyetle davrandım” cümlesiyle aynı değildir.

Yas ve suçluluk ayrı bir dosyada daha derin işlenecek. Şimdilik “keşke”lerinizi saklamak yerine yazmak, güvendiğiniz biriyle konuşmak ve hangisinin gerçek sorumluluk, hangisinin geriye dönük acı olduğunu ayırmaya çalışmak yararlı olabilir.

İYİ NİYETLİ SÖZLER BİLE BAZEN YARALAYABİLİR

Yas tutarken insanlar size ne söyleyeceklerini bilemeyebilir. Bazıları sessiz kalır, bazıları çok konuşur. “Güçlü ol”, “en azından uzun yaşadı”, “artık daha iyi bir yerde”, “senin çocukların var, onlar için toparlan” gibi cümleler iyi niyetle söylenebilir; ama acının o anki gerçekliğini taşıyamayabilir.

Her söylenene cevap vermek zorunda değilsiniz. “Şu an bunu konuşmak istemiyorum”, “Bana çözüm söylemene değil, yanımda olmana ihtiyacım var” veya “Bugün sadece onu anlatmak istiyorum” demek kabalık değildir. Yasın ilk günlerinde sınır koymak bazen kendinize göstereceğiniz merhametin bir biçimidir.

Cenaze ve taziye ortamında insanların inancınız hakkında da hızlı hükümler vermesine izin vermek zorunda değilsiniz. Çok ağlamanız imansız olduğunuz, az ağlamanız sevgisiz olduğunuz anlamına gelmez. Yasınızın dışarıdan nasıl göründüğü ile Tanrı’nın önünde gerçekten ne yaşadığınız aynı şey değildir.

YARDIM KABUL ETMEK ZAYIFLIK DEĞİLDİR

Kayıptan sonra insanlar “Bir şeye ihtiyacın olursa ara” der. Ama yas içindeki kişi çoğu zaman neye ihtiyacı olduğunu bilemez. Bu nedenle mümkünse yardım tekliflerini somutlaştırın veya yakınlarınızdan bunu yapmalarını isteyin: yemek getirmek, çocukları okuldan almak, evrak işinde yardımcı olmak, birkaç telefon görüşmesini üstlenmek, sizinle sessizce oturmak.

Kilise de burada yalnız vaaz veren bir kurum olmamalıdır. İlk hafta herkes gelirken üçüncü ayda evin sessizleştiğini fark eden insanlar gerekir. Pavlus’un “birbirinizin yükünü taşıyın” çağrısı, bazen tabak yıkamak, market alışverişi yapmak veya mezarlığa birlikte gitmek kadar sıradan bir biçim alabilir.

Yalnız kalmak istediğiniz zamanlar olabilir. Buna da yer vardır. Fakat uzun süre herkesten kopmak, hiçbir insanla konuşmamak ve gündelik hayatın bütün bağlarını bırakmak yasın yükünü ağırlaştırabilir. Yas çoğu zaman başkalarının yanında çözülmez; ama başkalarının yanında taşınabilir.

NE ZAMAN PROFESYONEL YARDIM DÜŞÜNMELİYİM?

Derin yas tek başına hastalık değildir. Birini gerçekten sevdiyseniz, ölümünden sonra acı çekmeniz şaşırtıcı değildir. Sağlık alanında da yas doğal bir kayıp tepkisi olarak değerlendirilir ve insanların farklı biçimlerde yas tuttuğu kabul edilir.

Bununla birlikte bazı durumlarda profesyonel yardım çok yararlı olabilir. Aylar geçmesine rağmen günlük yaşamı neredeyse hiç sürdüremiyorsanız; işe, okula veya temel öz bakıma dönemiyorsanız; yoğun suçluluk veya umutsuzluk giderek büyüyorsa; alkol, ilaç veya başka maddelerle acıyı bastırmaya çalışıyorsanız; ölüm düşüncesi artık “onu özlüyorum”dan “ben de yaşamak istemiyorum” noktasına geliyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla veya hekimle konuşmak gerekir.

Amerikan Psikiyatri Birliği, küçük bir grupta yasın uzun süre yoğun ve işlev bozucu biçimde sürebildiğini ve bunun “uzamış yas bozukluğu” olarak değerlendirilebildiğini belirtir. Bu tanım, ilk aylardaki yoğun acıyı hastalık ilan etmek için değildir. Ama yasın insanı kalıcı biçimde hayattan kopardığı durumda yardım istemenin yerinde olduğunu gösterir.

Kendinize zarar verme düşünceniz varsa veya acil tehlike hissediyorsanız yalnız kalmayın; hemen güvendiğiniz birini haberdar edin ve Türkiye’de acil yardım için 112’yi arayın.

Profesyonel destek iman eksikliği değildir. Hekim, psikolog veya danışman kilisenin rakibi olmak zorunda değildir; iyi bakım bazen hem ruhsal topluluğu hem profesyonel yardımı içerir.

ONU UNUTMAK ZORUNDA MIYIM?

Yasın amacı ölen kişiyi hayatınızdan silmek değildir. “Artık önüne bak” cümlesi bazen sanki iyileşmek için geçmişi kapatmak gerekiyormuş gibi duyulabilir. Oysa sevilen insanın hayatınızdaki yeri ölümle yok olmaz; ilişkinin biçimi değişir.

Fotoğrafları saklamak, onun tarifini yapmak, çocuklara hikâyelerini anlatmak, yıldönümünde mezarına gitmek veya onun size öğrettiği bir iyiliği sürdürmek yasın sağlıksız olduğu anlamına gelmez. Anı ile putlaştırma aynı şey değildir. Hristiyanlık ölülerle ilişki kurmaya çalışmayı öğretmez; fakat ölüyü hatırlamayı da yasaklamaz.

Zamanla hatıraların yalnız ölüm anının etrafında dönmemesi önemlidir. İnsan bazen hastane odasını, kazayı veya son günleri o kadar çok tekrar eder ki kişinin bütün yaşamı ölüm sahnesine küçülür. Sevdiğiniz insan, yalnız nasıl öldüğü değildir. Nasıl güldüğü, kimi sevdiği, hangi kusurları taşıdığı, size ne öğrettiği ve birlikte yaşadığınız sıradan günler de hikâyenin parçasıdır.

HRİSTİYAN UMUDU “HAYAT DEVAM EDİYOR”DAN DAHA BÜYÜKTÜR

İnsanlar cenazelerde “Hayat devam ediyor” der. Bir anlamda doğrudur; yaşayanlar yaşamaya devam eder. Fakat Hristiyan umudu bundan daha büyüktür. Müjde’nin tesellisi yalnız sizin acıya rağmen yeniden işlev görmeye başlamanız değildir.

Hristiyan umudunun merkezinde İsa Mesih’in kendisi vardır. O gerçekten öldü ve gerçekten dirildi. 1. Korintliler 15’te Pavlus, Mesih’in dirilişini bizim gelecekteki dirilişimizin ilk ürünü olarak görür. İsa’nın mezardan çıkması, ölümün yalnız bireysel bir teselliyle değil, sonunda dirilişle yenileceği anlamına gelir.

Bu nedenle Hristiyan tesellisi “sevdiğiniz kişi kalbinizde yaşamaya devam edecek” cümlesinde bitmez. Hatıra değerlidir ama diriliş değildir. İmanlının ümidi, Tanrı’nın ölüleri diriltmesi, Mesih’e ait olanları bedenleriyle yenilemesi ve yeni yaratılışta ölümü ortadan kaldırmasıdır.

Vahiy 21’de ölüm, yas, ağlayış ve acının artık olmadığı bir dünya tasvir edilir. Bu metni bugünkü acıyı susturmak için kullanmamalıyız. Tam tersine, bugünkü gözyaşının Tanrı’nın nihai dünyasında yabancı kalacağını söyler. Tanrı “Ağlamanız gereksizdi” demez; gözyaşını siler.

Diriliş umudu yasın süresini belirleyen kronometre değildir. Bugün hâlâ özleyebilirsiniz. Fakat ölümün sonsuza kadar sahip olamayacağı bir geleceğe bakabilirsiniz.

BUGÜN İÇİN KÜÇÜK BİR UFUK

Bugün yapmanız gereken şey hayatınızın geri kalanını çözmek olmayabilir. Bugün bir öğün yemek, bir telefon görüşmesini başkasına bırakmak, birkaç saat uyumaya çalışmak, cenaze için tek bir karar vermek veya bir arkadaşınıza “Yanımda oturur musun?” demek yeterince büyük bir adımdır.

Dua edebiliyorsanız dua edin. Edemiyorsanız Mezmurlardan birini açın veya yalnız “Rab, beni bugün taşı” deyin. Kilisenizde güvendiğiniz bir önder veya arkadaş varsa ona neye ihtiyacınız olduğunu bilmiyor olsanız bile haber verin. Acının en ağır günlerinde insanın bütün geleceği değil, bazen yalnız bugünü taşıması gerekir.

Ve bir şeyi aceleyle yapmayın: Sevdiğiniz kişiyi, yasınızı veya imanınızı başkalarının takvimine göre ölçmeyin.

SONUÇ — YASIN İÇİNDE TEK BAŞINIZA DEĞİLSİNİZ

Yakınınız öldü. Bu cümleyi hiçbir teolojik açıklama olmamış hâle getiremez. Hristiyan imanının iddiası da bunu yapmaya çalışmaz. Ölüm düşmandır. Ayrılık gerçektir. İsa Mesih Lazar’ın mezarı başında ağladığında bize acının üstünden atlanmadığını gösterdi.

Cenaze, defin, taziye, yemek, evrak ve ziyaretler bir süre sonra bitecek. Yas bitmiş olmayacak. Bu yüzden “herkes dağıldı, ben hâlâ kötüyüm” diye şaşırmayın. Topluluk ilk günlerde kalabalık olabilir; asıl taşıma bazen haftalar sonra, hayatın yeni sessizliğinde başlar.

Ama mezar da son söz değildir. İsa yalnız yas tutanlara güzel sözler söylemedi; kendisi ölüme girdi ve ölümden dirildi. Bu nedenle Hristiyan umudu “zamanla alışırsınız” cümlesinden çok daha büyüktür.

Bugün güçlü görünmeniz gerekmiyor. Bütün sorularınızı çözmeniz gerekmiyor. Yarını bugünden taşımanız da gerekmiyor. Bugünün ağırlığını Tanrı’nın önüne getirmeniz yeterlidir; bazen yalnız birkaç kelimeyle, bazen hiçbir kelime olmadan.

Heidelberg İlmihali’nin ilk sorusu Hristiyan tesellisini yaşam ve ölümün ortasında tek yerde toplar: beden ve canla, yaşamda ve ölümde, sadık Kurtarıcı İsa Mesih’e ait olmak. Yasın içinde Hristiyan umudunun merkezi de budur. Kaybettiğiniz insanın yokluğunu küçültmez; fakat ölümün sizi ve Mesih’e ait olanları sonsuza kadar elinde tutamayacağını söyler.

İLGİLİ İÇERİKLER

• Ölmekten Korkuyorum
• Yas Tutmak İmansızlık mı?
• Ölen Sevdiğimi Yeniden Görecek miyim?
• Yas ve Suçluluk