Hayatın Anlamı Ne?

“Kendin anlam yarat” sözü yeter mi?

Bir insan sanatında, dostluğunda, çocuğunu yetiştirirken veya hasta komşusuna yemek götürürken derin anlam bulabilir. Bunları küçümsemek doğru değildir. “Anlam ancak benim seçtiğim şeydir” dediğimizde ise zor soru yerinde kalır: Bir seçim başkasını ezdiğinde onu neye göre yanlış sayacağız? Çok sevdiğimiz biri öldüğünde onun değeri yalnız bizim ona verdiğimiz anlamdan mı ibarettir?

Kutsal Kitap’ın cevabı, her insanın Tanrı’nın suretini taşıdığıdır. Bu söz herkesin aynı yetenekte veya aynı koşullarda olduğunu anlatmaz. Bir bebeğin, ağır hastanın veya yaşlı insanın değerinin üretimine bağlı olmadığını anlatır. Kendimize verdiğimiz görevlerden daha önce verilmiş bir değerimiz vardır. Bu, yaşamımızın her anını çözdüğümüz anlamına gelmez; ama başlangıç noktasını değiştirir.

Vaiz’in rahatsız edici dürüstlüğü

Vaiz Kitabı çalışmanın, zevkin ve bilgeliğin geçiciliğine bakar. “Her şey boş” sözünü tembellik çağrısı diye okumak eksik olur. Kitap, insanın elindeki güzel şeylerin sonsuz ağırlığı tek başına taşıyamayacağını açığa çıkarır. Başarı ve bilgelik bile ölümü durdurmaz. Yine de Vaiz, yemeğin, emeğin ve yakın ilişkilerin Tanrı’dan alınan armağanlar olabileceğini söyler (Vaiz 3:12-13; 9:7-10). Geçici olmaları, değersiz oldukları anlamına gelmez.

Bir anne çocuğuna her gün bakarken tarihe geçecek bir iş yapmıyor olabilir; ama yaptığı iş küçülmez. Bir kişi ömrünün sonunda artık eskisi kadar çalışamıyor olabilir; değeri eksilmez. Yaşamın anlamını yalnız görünür başarıya bağlamak, insanı hem kibirli hem kırılgan hâle getirir.

İsa Mesih bu soruyu nereye taşır?

İsa, bütün dünyayı kazanıp kendisini kaybetmenin ne yararı olduğunu sorar (Markos 8:36). Bu, dünya hayatının önemsiz olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, insanın kendisini kendi kazanımlarına indirgeyemeyeceğini söyler. İsa’nın sevgisi insanı hem Tanrı’yla barışmaya hem de komşusuna yönelmeye çağırır. “Tanrı’yı sev, komşunu sev” emri hayatı daraltan bir formül değil, ilişkilerimizi doğru yere oturtan bir yön gösterir (Matta 22:37-40).

Pavlus diriliş umudundan söz ederken Tanrı için yapılan emeğin boşa gitmediğini söyler (1. Korintliler 15:58). Bu söz bütün sonuçları bugün göreceğimiz vaadi değildir. Kimi iyi iş görünmeden kalır; kimi fedakârlık takdir edilmez. Diriliş umudu, emeklerimizin değerini yalnız bu hayatın hemen ölçebildiği sonuçlara bırakmaz.

Bugün için bir soru

“Hayatımın anlamı ne?” diye sorarken bazen cevap yerine bir sonraki doğru adımı görürüz. İhmal ettiğiniz bir ilişkiyi onarmak mı gerekiyor? Yalnız kalmış biri için zaman ayırmak mı? Hakkını vermediğiniz bir işte dürüst olmak mı? Tanrı hakkında duyduklarınızı kendi başınıza incelemek mi? Böyle bir adım, bütün sorularınızın çözülmesini beklemek zorunda değildir.

Kayıp ve ağır yorgunluk içindeyseniz anlamı bugün kuvvetle hissetmemek, hayatınızın anlamsız olduğu anlamına gelmez. Başka bir insanın yanında dinlenmeye, konuşmaya ve yardım almaya ihtiyacınız olabilir. Kutsal Kitap’ın insan için çizdiği büyük resim, sizi her gün güçlü görünmeye mecbur bırakmaz.

Acı ve sıradan günler bu resmin neresinde?

Hayatın anlamını yalnız unutulmaz anlara bağlarsak günlerin çoğunu değersizleştiririz. Oysa çocukla uzun bir konuşma, hastaya su vermek, kimsenin alkışlamadığı dürüst bir karar da insanın hayatına aittir. Kutsal Kitap komşu sevgisini soyut bir duygu olarak bırakmaz. Luka 10:25-37’deki iyi Samiriyeli, yolda karşılaştığı yaralı insanı görür ve bakımı için zaman ile kaynak ayırır. Bu benzetme bir “hayat amacını bul” tekniği değildir; sevgiyi yanından geçilemeyecek bir sorumluluk olarak gösterir.

Acı ise anlamın kolay formülünü bozar. Bir insanın hastalığını “seni güçlendirmek için oldu” diye açıklamaya hakkımız yok. Kutsal Kitap acının içinden sabır ve umut doğabileceğini söyler; acının kendisini iyi ilan etmez (Romalılar 5:3-5). Bazen birinin hayatına saygı göstermenin yolu ona anlam dersi vermek değil, yanında oturmaktır.

Ölüm sorusu neden kaçınılmaz?

Ölüm, insanın ürettiği her şeyin kalıcılığını sorgulatır. Bu yüzden “şimdiyi yaşa” öğüdü tek başına yetmez. Şimdi dediğimiz an kıymetlidir; ama sevdiğimiz kişinin kaybı karşısında onun değerinin yalnız hatırlayanların hafızasında yaşadığını söylemek bazen içimize sinmez. Hristiyan inancı, insanın Tanrı’nın önünde unutulmadığını, son umudun bedensel diriliş olduğunu söyler (1. Korintliler 15). Bu iddia doğruysa bugün yapılan sevgi de yalnız geçici bir iz bırakmaz.

Yine de geleceğe bakmak bugünü boşaltmaz. Tam tersine, değer verdiğimiz insanlarla barışmayı ertelememek, elimizdeki zamanı adil kullanmak, zayıf olanı fark etmek için bir neden verir. Gelecek umudu, şu anki sorumluluktan kaçmanın yolu olmamalıdır.

Metinler ve devam yolu

• Yaratılış 1, TCL02: İnsan ve Tanrı’nın sureti.
• Vaiz 3, TCL02: Zaman, emek ve armağan.
• 1. Korintliler 15, TCL02: Diriliş ve boşa gitmeyen emek.
• İsa Mesih’i tanımaya nereden başlanır?