Hiç Müjde’yi Duymayanlara Ne Olacak?

GİRİŞ

Dünyada İsa Mesih’in adını hiç duymadan yaşayan ve ölen insanları düşündüğümüzde soru kaçınılmazdır: “Tanrı onları nasıl yargılayacak?” Belki küçük bir köyde doğdular. Belki hayatları boyunca Hristiyanlıkla karşılaşmadılar. Belki karşılaştıkları tek şey Hristiyanlığa ilişkin yanlış, bozulmuş veya düşmanca bir anlatıydı. Böyle birinin durumu, Müjde’yi açıkça duyup bilinçli biçimde reddeden biriyle gerçekten aynı mıdır?

Bu soruyu hafife almak doğru olmaz. “Duymadıysa kendi suçu” deyip geçmek de, “duymadıysa zaten kurtulur” diye Kutsal Kitap’ın vermediği güvenceyi üretmek de kolaycılıktır. Sorunun içinde Tanrı’nın adaleti, insanın günahlılığı, genel vahiy, vicdan, misyon, seçilmişlik ve en önemlisi İsa Mesih’in kim olduğu vardır.

Klasik Reform teolojisinin cevabı modern kulağa sert gelebilir. Fakat sertliği gizlemek bu dosyanın işi değildir. Westminster standartları bu soruyu doğrudan sorar ve doğrudan cevaplar. Dort Kanonları genel vahyin sınırını ve Müjde’nin zorunluluğunu açık biçimde anlatır. Daha da önemlisi, bu itirafların dayandığı Kutsal Kitap çizgisi Romalılar 1’den Romalılar 10’a, Elçilerin İşleri’nden Yuhanna’ya kadar tutarlı bir bütün oluşturur.

Yine de doğru cümleyi kurmak gerekir. Reform öğretisi “İnsanlar Mesih’in adını işitmedikleri için mahvolur” diye başlamaz. Daha temel cümle şudur: İnsan zaten Tanrı’ya karşı günahlıdır; kurtuluş ise hak edilen bir hak değil, İsa Mesih’te verilen lütuftur. Müjde’nin yokluğu insanı masum kılmaz; Müjde’nin gelişi ise suçsuz insanları mahkûm eden yeni bir bilgi değil, mahkûm durumdaki günahkârlara kurtuluş haberi getirir.

MÜJDE’Yİ HİÇ DUYMAMAK İNSANI MASUM YAPAR MI?

Sorunun ilk düğümü burada. “Bir insan İsa’yı hiç duymadıysa nasıl sorumlu tutulabilir?” sorusu, o kişinin Tanrı hakkında hiçbir bilgiye sahip olmadığı varsayımıyla başlar. Pavlus ise Romalılar 1’de bu varsayımı kabul etmez.

Pavlus’a göre Tanrı’nın görünmez nitelikleri, sonsuz gücü ve ilahi doğası yaratılmış dünyada gerçek biçimde görünür. Bu, insanın yaratılışa bakarak Üçlübirlik öğretisini, çarmıhın anlamını veya diriliş Müjdesini kendi başına çıkarabileceği anlamına gelmez. Genel vahiy gerçek ama sınırlıdır. İnsana “Tanrı vardır, yaratıcıdır, yüceltilmeye ve şükredilmeye layıktır” diyecek kadar ışık verir; fakat “Nasıralı İsa günahların için öldü ve dirildi, O’na iman et” Müjdesini vermez.

Romalılar 1’in trajedisi bilginin hiç olmaması değil, sahip olunan bilginin bastırılmasıdır. İnsan yaratılış üzerinden Tanrı hakkında gerçek bilgi alır; buna rağmen O’nu Tanrı olarak yüceltmez ve şükretmez. Pavlus’un “mazeretsiz” dili burada ortaya çıkar. Genel vahiy kurtuluşun yeterli yolu değildir; fakat insanın bütünüyle habersiz olduğunu söylemesini engelleyecek kadar gerçektir. Bu yüzden Reform teolojisi önemli bir ayrım yapar: Genel vahiy insanı kurtarmaya yeterli değildir; insanı Tanrı’ya karşı sorumluluğundan muaf bırakmayacak kadar yeterlidir. Westminster 1.1’in cümlesi tam bu ayrımı korur.

SORUN “YETERİNCE İYİ OLMAK” DEĞİLDİR

Bu konu çoğu zaman “Ama hiç duymamış çok iyi insanlar var” itirazıyla gündeme gelir. Gerçekten de Müjde’yi hiç duymamış biri sadık bir eş, fedakâr bir anne, dürüst bir esnaf veya merhametli bir komşu olabilir. Reform teolojisi bu dünyevi iyiliklerin varlığını inkâr etmez. İnsan Tanrı’nın suretini bütünüyle kaybetmemiştir; doğal ışığın kırıntıları ve ortak lütuf sayesinde toplumda gerçek yarar üreten davranışlar görülebilir.

Ama kurtuluş sorusu, “Bu insan komşularından daha iyi miydi?” sorusu değildir. Tanrı’nın kutsallığı karşısında insanın durumu ve günahın suçluluğu söz konusudur. Romalılar 3’ün ölçüsü insanlar arası karşılaştırma değil, Tanrı’nın doğruluğudur.

Bu nedenle Reform cevabı “Müjde’yi duymayan herkes çok kötü insandır” değildir. Bir insanın ahlaki karakteri komşusundan daha güzel olabilir; yine de ahlaki güzelliği aklanmasının temeli olmaz. Kurtuluş Tanrı’nın iyi insanlara verdiği madalya değildir. Günahkâra Mesih uğruna verilen lütuftur.

Bu nokta sorunun yönünü değiştirir. Asıl soru “Tanrı neden iyi insanları kurtarmıyor?” değil, “Tanrı günahkâr olan herhangi birimizi neden kurtarıyor?” olur. Klasik Reform teolojisinin lütuf öğretisi burada başlar.

KURTULUŞ NEDEN YALNIZ İSA MESİH’TEDİR?

Yeni Antlaşma’nın bu konuda en açık metinlerinden biri Elçilerin İşleri 4:12’dir. Petrus, kurtuluşun başka hiç kimsede olmadığını söyler. Bu iddia yalnız “İsa en iyi din öğretmenidir” anlamına gelmez. Tanrı’nın günahkârı kurtarmak için verdiği başka bir aracı olmadığını söyler.

İsa Mesih’in Yuhanna 14:6’daki sözü de aynı özel iddiayı taşır: Baba’ya geliş O’nun aracılığıyladır. 1. Timoteos 2:5 ise tek Tanrı ile insanlar arasında tek Aracı’nın Mesih olduğunu belirtir. Reform geleneği bu metinleri, “başka dinlerdeki samimi insanlar aslında bilmeden başka bir yoldan aynı Tanrı’ya ulaşırlar” fikriyle bağdaştırmaz.

Burada “İsa olmadan kimse kurtulmaz” ile “İsa’nın adını fonetik olarak söylemeden kimse kurtulmaz” arasında ayrım yapmak gerekir. Eski Antlaşma imanlıları Nasıralı İsa’nın tarihsel hizmetinin bütün ayrıntılarını bilmiyordu. Fakat onlar başka bir kurtarıcıyla kurtulmadılar. Tanrı’nın vaadine iman ettiler; kurbanlar, antlaşma ve Mesih vaadi ileriye bakıyordu. Yeni Antlaşma, İbrahim’in de imanla aklandığını ve bütün kurtuluş tarihinin Mesih’te tamamlandığını gösterir. Dolayısıyla Eski Antlaşma imanlıları “Mesih’ten bağımsız kurtuluş” örneği değildir; onların kurtuluşu da aynı Mesih’in gelecekte tamamlayacağı işe dayanıyordu.

ROMALILAR 10: İMAN, İŞİTME VE GÖNDERİLME

Romalılar 10 bu sorunun merkezindeki metinlerden biridir. Pavlus, Rab’bin adını çağıranın kurtulacağını söyledikten sonra bir zincir kurar: İnsan inanmadığı kişiyi nasıl çağıracak? Hakkında işitmediği kişiye nasıl inanacak? Duyuran olmazsa nasıl işitecek? Gönderilmeyen kişi nasıl duyuracak? Ardından sonucu verir: iman işitmekten, işitmek de Mesih hakkındaki sözden gelir.

Bu akış, Müjde’yi duyurmanın yalnız Hristiyanların iyi niyetli bir kültür paylaşımı olmadığını gösterir. Müjde, Tanrı’nın iman yaratmak için kullandığı olağan araçtır. Pavlus’un mantığında “duymadılar ama başka bir din içinde yeterince samimi yaşadıkları için aynı kurtuluşa ulaştılar” şeklinde ikinci bir yol görünmez.

Bu nedenle misyon, klasik Reform teolojisinde isteğe bağlı bir yan hizmet değildir. Tanrı yalnız kimi kurtaracağını değil, onları hangi araçlarla çağıracağını da belirler. Dort Kanonları birinci bölüm 3. maddede, insanların iman etmesi için Tanrı’nın Müjde habercilerini dilediği kişilere ve zamanda gönderdiğini özellikle Romalılar 10’la temellendirir.

Bu öğreti seçilmişliği misyonun düşmanı değil, güvencesi hâline getirir. Kilise “Belki seçilmiş değiller” diye susmaz. Tam tersine Mesih’in koyunlarının her halktan toplanacağını bildiği için gider, duyurur, öğretir ve dua eder.

KORNELİUS NEDEN BU SORU İÇİN ÇOK ÖNEMLİ?

Elçilerin İşleri 10’daki Kornelius, bu tartışmada gözden kaçırılmaması gereken biridir. Kornelius putperestlik içinde kayıtsız yaşayan bir Roma subayı gibi anlatılmaz. Dindardır, Tanrı’dan korkar, cömertçe yardım eder ve düzenli dua eder. Hatta meleğin sözüyle duaları ve yardımları Tanrı’nın önünde anılır.

Eğer “samimi biçimde sahip olduğu ışığa göre yaşayan dindar kişi için özel Müjde artık gerekli değildir” tezi doğru olsaydı, Kornelius bunun için çok güçlü bir örnek olabilirdi. Fakat anlatının yönü tam tersidir. Tanrı Kornelius’a “Bu durumda devam et, zaten yeter” demez. Ona Petrus’u çağırtır.

Petrus geldiğinde mesajın merkezi İsa Mesih’in yaşamı, ölümü, dirilişi ve O’na iman edenlerin günahlarının bağışlanmasıdır. Elçilerin İşleri 11’de Petrus olayı yeniden anlatırken meleğin, Petrus’un Kornelius’a kendisinin ve ev halkının kurtulacağı sözleri bildireceğini söylediğini aktarır.

Kornelius vakası hakkında ayrıntılı soteriyolojik zamanlama tartışmaları yapılabilir; onun tam olarak hangi anda yenilendiğini metin milimetrik biçimde söylemez. Fakat anlatının büyük yönü açıktır: Tanrı’ya yönelmiş dindarlık, Mesih Müjdesini gereksiz kılmaz. Tanrı, arayan kişiyi Müjde’den uzak tutmak yerine Müjde’ye götürür.

Bu örnek, “Tanrı uzak bir yerde gerçekten kendisini arayan birine ne yapar?” sorusuna da önemli bir yaklaşım sunar. Kutsal Kitap bize Tanrı’nın kurtarmak istediği kişiyi doğal ışıkla baş başa bırakacağını vaat etmez; O’nun Müjde’yi ulaştırmaya gücü vardır. Kornelius’a melek görünür ama melek ona bağımsız bir kurtuluş yolu öğretmez; Petrus’un getireceği Mesih haberine yönlendirir.

“SAMİMİ OLDUĞU DİNDE YAŞAYAN KİŞİ MESİH TARAFINDAN BİLMEDEN KURTARILABİLİR Mİ?”

Bu görüş çağdaş teolojide genellikle kapsayıcılık (inclusivism) başlığı altında tartışılır. En güçlü biçiminde şöyle der: Kurtuluş yine yalnız İsa Mesih’in işi sayesinde mümkündür; fakat bir insanın bu kurtuluştan yararlanabilmesi için İsa Mesih’i açıkça tanıması ve Müjde’ye bilinçli iman etmesi her durumda zorunlu olmayabilir. Kişi sahip olduğu vahye samimiyetle karşılık verirse, Mesih’in işi ona bilmediği hâlde uygulanabilir.

Bu görüş kaba dinî çoğulculuktan farklıdır. “Bütün dinler aynı yere çıkar” demez. Mesih’in tek kurtarıcı olduğunu korumaya çalışır. John Sanders gibi savunucular, Müjde’yi duymayanların durumunu Tanrı’nın adaleti ve sevgisi ışığında bu daha geniş umut içinde değerlendirmiştir.

Bu nedenle görüşü karikatürleştirmek doğru olmaz. Sorusu gerçektir: Tanrı’nın Mesih’i hiç işitmemiş insanlara karşı adaleti nasıl anlaşılmalıdır? Ancak klasik Reform teolojisi verilen cevabı yeterli bulmaz. Sorun şudur: Romalılar 1, doğal ışığa olumlu ve kurtarıcı bir cevap veren doğal insan tablosundan çok, Tanrı bilgisini haksızlıkla bastıran insanı anlatır. Romalılar 3 bütün insanlığı günah altında toplar. Romalılar 10 kurtaran imanı Mesih hakkındaki sözün işitilmesiyle ilişkilendirir. Kornelius örneği de dindarlığın Müjde’nin yerini almadığını gösterir.

Dort Kanonları III/IV.4 bu konuda daha da belirgindir: insanda doğal ışığın kalıntıları vardır, kişi Tanrı ve iyi-kötü hakkında bazı şeyleri bilir; fakat bu ışık onu kurtaran Tanrı bilgisine ve gerçek dönüşe getirmeye yeterli değildir. III/IV.6 ise doğanın ışığının ve Yasa’nın yapamadığını Tanrı’nın Kutsal Ruh aracılığıyla barışma sözü, yani Mesih Müjdesiyle yaptığını söyler.

Dolayısıyla kapsayıcılık, bazı evanjelik çevrelerde ciddi biçimde savunulan bir görüş olsa da klasik itirafsal Reform cevabı değildir. Bu ayrım önemlidir; çünkü burada yalnız ton farkından değil, kurtaran imanın özel vahiy ve Mesih Müjdesiyle ilişkisi konusunda gerçek bir öğretisel ayrılıktan söz ediyoruz.

WESTMINSTER BU SORUYA NE DİYOR?

Westminster standartlarının bu konudaki dili alışılmadık derecede açıktır. Bu açıklık, yorumcunun sertlik eklemesinden değil, belgelerin soruyu doğrudan ele almasından gelir.

Westminster İman Açıklaması 1.1 önce genel vahyin sınırını çizer. Doğanın ışığı, yaratılış ve Tanrı’nın dünyayı yönetmesi insanı mazeretsiz bırakacak kadar Tanrı’nın iyiliğini, bilgeliğini ve gücünü gösterir. Fakat kurtuluş için gerekli Tanrı bilgisini vermeye yeterli değildir. Bu nedenle Tanrı kendisini özel vahiy yoluyla açıklamıştır.

Westminster 10.4 ise başka bir dine mensup kişinin, doğanın ışığına ve kendi dininin kurallarına ne kadar dikkatli biçimde uyarsa uysun, başka bir yoldan kurtulamayacağını söyler. Metnin tarihsel dili serttir; fakat öğretisel amacı belirsiz değildir: başka bir din veya genel vahiy Mesih’e alternatif kurtuluş yolu değildir.

Westminster Büyük İlmihal 60 soruyu daha da doğrudan kurar: Müjde’yi hiç duymamış, İsa Mesih’i tanımayan ve O’na iman etmeyenler, doğanın ışığına veya kendi dinlerinin kurallarına göre yaşayarak kurtulabilir mi? Cevap yine hayırdır; kurtuluş yalnız Mesih’tedir.

Bu nedenle bu makalenin sonucu Westminster çizgisinde belirsiz bırakılamaz. “Belki genel vahye sadık olan yetişkinler Mesih’i bilmeden kurtulur” demek, Westminster’ın söylediklerini yalnız yumuşatmak değil, tersine çevirmek olur.

DORT KANONLARI: DOĞAL IŞIK NE YAPABİLİR, NE YAPAMAZ?

Dort Kanonları bu soruyu başka bir açıdan işler. III/IV.4, düşüşten sonra insanda “doğal ışığın parıltıları” kaldığını kabul eder. İnsan Tanrı hakkında, doğal dünya hakkında, iyi ile kötü arasındaki ayrım hakkında bazı gerçek bilgilere sahiptir ve toplumsal erdem gösterebilir.

Fakat Kanon hemen sınırı koyar: bu ışık kurtaran Tanrı bilgisine ve gerçek dönüşe götürmeye yetmez. Dahası günahkâr insan elindeki ışığı bile doğru biçimde kullanmaz; onu haksızlıkla bastırır ve böylece mazeretsiz olur.

III/IV.6 ardından Müjde’nin yerini gösterir: Doğal ışığın ve Yasa’nın yapamadığını Tanrı, Kutsal Ruh’un işiyle barışma hizmeti, yani Mesih hakkındaki iyi haber aracılığıyla yapar. III/IV.17 de Tanrı’nın egemen yenileme işinin Müjde aracını ortadan kaldırmadığını, tam tersine Tanrı’nın bu aracı yenilenmenin tohumu ve ruhun besini olarak belirlediğini söyler.

Buradaki misyon teolojisinin gücü şuradadır: Tanrı’nın egemenliği araçları gereksizleştirmez. Tanrı araçları da egemen biçimde kullanır. Bu nedenle Müjde duyurusu, Tanrı’nın egemen işine rakip değil, O’nun belirlediği hizmet aracıdır.

TANRI HERKESİ AYNI ŞEKİLDE Mİ YARGILAYACAK?

Burada başka bir yanlış uçtan kaçınmak gerekir. “Müjde’siz kurtuluş yoktur” demek, Tanrı’nın elindeki vahiy miktarını hiç dikkate almadan herkesi mekanik olarak aynı ağırlıkta yargıladığı anlamına gelmez.

İsa’nın Luka 12:47–48’de verdiği örnekte efendisinin isteğini bilen hizmetkâr ile bilmeyen hizmetkârın sorumluluğu aynı değildir. İkisi de yanlış yapar; fakat “çok bilen” daha ağır hesap verir. Matta 11’de de İsa, mucizelerini görüp tövbe etmeyen kentler için Sur, Sayda ve Sodom’a kıyasla daha ağır bir Yargı Günü’nden söz eder.

Bu metinler, alınan vahiy ile sorumluluğun ağırlığı arasında gerçek bir ilişki bulunduğunu güçlü biçimde gösterir. Daha çok ışık, daha çok sorumluluk getirir. Müjde’yi açıkça işiten, Mesih’in kim olduğunu anlayan ve buna rağmen bilinçli biçimde reddeden kişinin sorumluluğu, aynı düzeyde vahiy almamış kişinin sorumluluğuyla aynı biçimde düşünülemez.

Ama dikkat: daha az sorumluluk, kurtuluş demek değildir. Luka 12’de bilmeyen hizmetkâr masum ilan edilmez; daha hafif cezadan söz edilir. Romalılar 2’de Yasa’sız günah işleyenlerin yine mahvolduğu söylenir. Bu nedenle “Tanrı farklı ölçülerde yargılar” ile “yeterince az biliyorsan kurtulursun” arasında büyük fark vardır.

Kutsal Kitap’ın çizgisi daha inceliklidir: Tanrı’nın yargısı her bireyin gerçek bilgisine, aldığı vahye, niyetlerine ve eylemlerine kusursuzca uygun olacaktır. Hiç kimse Tanrı’nın mahkemesinde “Bana haksızlık yapıldı” diyemeyecektir.

BU TANRI’YI ADALETSİZ YAPMAZ MI?

Sorunun duygusal merkezi çoğu zaman burada bulunur: “Bir insanın doğduğu yer onun sonsuz kaderini belirliyorsa bu nasıl adalet olabilir?” Bu soru küçümsenmemeli; çünkü yalnız mantıksal bir itiraz değil, Tanrı’nın karakteri hakkında ciddi bir kaygıdır.

Öncelikle Reform teolojisi coğrafyayı kurtuluş nedeni yapmaz. Bir kişinin Hristiyan bir ülkede doğması onu kurtarmaz; Westminster Büyük İlmihal 61, Müjde’yi duyan ve görünür kilisede yaşayan herkesin kurtulmadığını açıkça söyler. Müjde’ye erişim büyük bir ayrıcalıktır ama kurtuluşun kendisi değildir. Kurtuluş Tanrı’nın lütfuyla, Mesih’e gerçek imanla gelir.

İkinci olarak Kutsal Kitap insanlığı “masum insanlar” ve “Müjde’ye erişimi olan şanslı insanlar” diye ayırmaz. Romalılar 3 bütün insanlığı günah altında toplar. Tanrı hiç kimseyi masum olduğu hâlde cezalandırmaz. Yargı günah içindir.

Üçüncü olarak kurtuluş Tanrı’nın insana borçlu olduğu bir hak değildir. Eğer Tanrı günahkârı adaletle yargılarsa haksızlık yapmış olmaz; günahkârı Mesih’te kurtardığında ise borcunu ödemiş değil, lütuf göstermiş olur. Dort Kanonları ilk bölüm 1. maddede bütün insanların günah nedeniyle hükmü hak ettiğini, Tanrı’nın hepsini yargıya bırakmasının adaletsizlik olmayacağını söyler. Ardından 2. ve 3. maddelerde Tanrı’nın sevgisinin Oğlu’nu göndermesinde ve Müjde habercilerini göndermesinde göründüğünü anlatır.

Bu nedenle asıl üzerinde durulması gereken, Tanrı’nın günahı yargılaması değil; hiçbir insan bunu hak etmediği hâlde Tanrı’nın İsa Mesih’te kurtuluş sunmasıdır. Reform teolojisinin lütuf anlayışı adalet sorusunu böyle yeniden çerçeveler. Bu cevap bütün duygusal gerilimi ortadan kaldırmayabilir. Kutsal Kitap da bize her bireyin yaşam öyküsünü ve Tanrı’nın dünyayı yönetmesinın bütün ayrıntılarını açıklamaz. Fakat Tanrı’nın karakteri hakkında iki şeyi birlikte söyler: O yargıda kusursuz adildir ve kurtuluşta şaşırtıcı derecede merhametlidir.

TANRI SEÇİYORSA MÜJDE’Yİ NEDEN DUYURALIM?

Bu soru Reform teolojisine sıkça yöneltilir. Eğer Tanrı kimleri kurtaracağını önceden belirlediyse misyonun anlamı nedir?

Romalılar 10 ve Dort’un cevabı şudur: Tanrı yalnız sonucu değil, sonuca götüren araçları da belirler. Seçilmiş kişi gökten bağımsız bir “iman paketi” almaz. Tanrı olağan olarak Müjde’yi gönderir, kişi işitir, Kutsal Ruh yüreği açar ve iman doğar.

Pavlus bu nedenle seçilmişlik öğretisini vaazı azaltmak için kullanmaz. Tam tersine şehir şehir dolaşır, sinagoglarda ve meydanlarda Mesih’i ilan eder, kiliseler kurar ve başkalarını da Müjde’yi duyurmaya gönderir. Tanrı’nın egemenliği Pavlus’un ayağını frenlemez; güven verir.

Kilise için sonuç açıktır. “Hiç Müjde’yi duymayanlara ne olacak?” sorusunu yalnız masa başında tartışmak tuhaf olur. Eğer Romalılar 10 doğruysa sorunun bir bölümü kiliseye döner: Onlar nasıl işitecek?

Dünyanın bir yerinde Mesih’in adının bilinmemesi, spekülasyon üretmekten önce kilisenin gönderilme sorumluluğunu hatırlatır. Reform öğretisinin sertliği, misyonu daha az değil daha acil hâle getirir.

TANRI MÜJDE’Yİ OLAĞANÜSTÜ BİR YOLLA ULAŞTIRAMAZ MI?

Elbette Tanrı’nın kudreti misyonerlerin seyahat imkânlarıyla sınırlı değildir. Elçilerin İşleri’nde Tanrı Filipus’u Habeş hadımına, Petrus’u Kornelius’a yönlendirir; Pavlus’un hizmet yolunu egemen yönetimiyle açar ve kapatır. Tanrı insanın erişemediği yerde yol açabilir.

Fakat Kutsal Kitap’taki dikkat çekici örnek tam da Kornelius’tur: Tanrı olağanüstü bir görüm verir, fakat görüm Mesih Müjdesinin yerine geçmez. Görüm, Müjde’yi getirecek Petrus’a yönlendirir. Bu yüzden “Tanrı isterse ulaşır” cümlesi doğrudur; “öyleyse Müjde’nin duyurulması gereksizdir” sonucu yanlıştır.

Tanrı’nın açıklamadığı olası istisnalar üzerine bir kurtuluş sistemi kuramayız. Kiliseye verilen görev açıktır: uluslara gidin, Müjde’yi duyurun, öğrenciler yetiştirin. Bizim güveneceğimiz şey bilinmeyen gizli yollar değil, Tanrı’nın açıkladığı Müjde ve belirlediği araçlardır.

BU YAZIYI OKUYORSANIZ SORU ARTIK SİZE DE DÖNÜYOR

Buraya kadar “Müjde’yi hiç duymamış insanlara ne olacak?” sorusunu ele aldık. Fakat bu yazıyı okuyorsanız artık yalnız uzaktaki, varsayımsal bir insanın durumunu düşünmüyorsunuz. En azından Hristiyan Müjdesinin temel iddiasıyla karşı karşıyasınız.

Bu, bütün sorularınızın cevaplandığı veya bugün Hristiyan olduğunuz anlamına gelmez. Şüpheleriniz olabilir. Kutsal Kitap’a güvenip güvenemeyeceğinizi bilmiyor olabilirsiniz. İsa Mesih’in gerçekten dirilip dirilmediğini araştırmak isteyebilirsiniz. Belki Hristiyanlık hakkında duyduklarınızın önemli bir kısmı sizi uzaklaştırmıştır.

Fakat artık “Ben bu iddiayla hiç karşılaşmadım” diyebileceğiniz yerde değilsiniz. Bu yazı size bütün Hristiyan inancını öğretmiş olmayabilir; ama Müjde’nin merkezindeki iddia önünüze gelmiştir. Bundan sonra dürüst tutum onu ciddiye almak ve araştırmaktır.

Müjde’nin iddiası özünde şudur: İnsan Tanrı’dan uzaklaşmış ve günahı kendi çabasıyla ortadan kaldıramaz hâle gelmiştir. Tanrı ise günahkârın kendisini kurtarmasını beklememiştir. İsa Mesih insan olarak gelmiş, günahkârlar uğruna ölmüş ve ölümden dirilmiştir. Kurtuluş yeterince iyi olmaya çalışanlara verilen ödül değil; Mesih’e güvenen günahkâra verilen lütuftur.

Bu nedenle bu makalenin sonunda asıl soru yalnız “Amazon ormanlarında, Orta Asya’nın uzak bir bölgesinde veya geçmiş yüzyıllarda Müjde’yi hiç duymamış birine ne olacak?” değildir. Daha yakın ve daha kişisel bir soru vardır:

Siz, duyduğunuz Müjde’yle ne yapacaksınız?

Bu soru baskı kurmak için değil, makalenin mantığını dürüstçe tamamlamak için soruluyor. Başkalarının erişemediği vahyi tartışırken, kendi önümüzde duran haberi sonsuza kadar yalnız teorik bir konu gibi tutamayız.

Burada sizden araştırmadan inanmanız istenmiyor. Araştırın. İsa Mesih’in kim olduğunu inceleyin. Müjdeleri okuyun. Çarmıhın neden Hristiyan inancının merkezinde olduğunu sorun. Diriliş iddiasının tarihsel dayanaklarını araştırın. Kutsal Kitap’ın günah, yargı, lütuf ve sonsuz yaşam hakkında gerçekten ne söylediğine bakın. Sorularınızı saklamayın; kolay cevaplarla da yetinmeyin.

Ama araştırmayı sonsuza kadar karar vermemenin güvenli bir yolu hâline de getirmeyin. Yeni Antlaşma Müjde’yi yalnız ilginç bir düşünce sistemi olarak sunmaz. Elçilerin İşleri 17’de Tanrı’nın artık her yerde bütün insanları tövbeye çağırdığı söylenir ve bu çağrı yaklaşan adil yargı ile İsa Mesih’in dirilişine bağlanır.

Romalılar 10’un mantığı burada kişisel hâle gelir: Müjde duyurulur, insan işitir ve iman etmeye çağrılır. Bu yazıyı okuduktan sonra “hiç duymayanlar” hakkında düşünmeye devam edebilirsiniz; fakat artık sizin için başka bir soru da açılmıştır.

Mesih hakkında duyduklarınızı ciddiye alacak mısınız?

Hristiyan Müjdesinin çağrısı önce kendinizi düzeltmeniz değildir. Önce bütün sorularınızı çözmeniz de değildir. Çağrı, günahınızı saklamadan Tanrı’ya dönmeniz ve kurtuluşunuzu kendi iyiliğinize değil İsa Mesih’e emanet etmenizdir.

Hiç Müjde’yi duymayanların durumunu Tanrı’nın kusursuz adaletine bırakabiliriz. Fakat duyduğumuz Müjde karşısındaki kendi cevabımızı, hiç duymayan insanların durumunun arkasına saklayamayız. Başkasının sorusu, kendi sorumluluğumuzu ertelemenin yolu olmamalıdır.

REFORM/PROTESTAN SONUÇ

Bu konuda klasik Reform çizgisi birkaç cümlede toplanabilir. Aşağıdaki maddeler yeni bir argüman kurmuyor; dosyanın ulaştığı sonuçları kısa biçimde bir araya getiriyor.

Birincisi: Bütün insanlar günah altındadır. Müjde’yi duymamak insanı doğal olarak masum hâle getirmez.

İkincisi: Genel vahiy gerçektir. Yaratılış ve vicdan Tanrı hakkında gerçek bilgi verir ve insanı sorumlu kılar. Fakat genel vahiy kurtaran Müjde değildir.

Üçüncüsü: Kurtuluş yalnız İsa Mesih’tedir. Başka din, ahlaki başarı, vicdana sadakat veya doğal ışığın iyi kullanımı Mesih’in aracılığının yerine geçmez.

Dördüncüsü: Kurtaran iman olağan olarak Müjde’nin duyurulması ve işitilmesi aracılığıyla gelir. Romalılar 10 bu nedenle misyonun temel metinlerinden biridir.

Beşincisi: Westminster 10.3’te bebekler ve dışsal çağrıyı alma kapasitesi bulunmayan seçilmiş kişiler için tanınan durum, Müjde’yi anlayabilecek fakat hiç duymamış bütün yetişkinlere uygulanacak genel bir istisna değildir. Büyük İlmihal 60, bu ikinci soruyu ayrıca ele alır.

Altıncısı: Tanrı herkesi aldığı vahiy ve gerçek sorumluluğu doğrultusunda kusursuz biçimde yargılar. Kutsal Kitap daha fazla ışığın daha ağır sorumluluk getirdiğini gösterir. Fakat daha az ışık kurtuluşun alternatif yolu değildir.

Yedincisi: Seçilmişlik Müjde duyurusunu gereksizleştirmez. Tanrı, kurtuluş amacını Müjde’nin gönderilmesi ve işitilmesi aracılığıyla gerçekleştirir.

Sekizincisi: Bu nedenle “Müjde’yi hiç duymayanlara ne olacak?” sorusu yalnız onlar hakkında değildir. Müjde’yi duyan kiliseye “Neden gitmiyorsunuz?” diye; Müjde’yle karşılaşan okuyucuya da “Siz Mesih’le ne yapacaksınız?” diye döner.

SONUÇ — HİÇ MÜJDE’Yİ DUYMAYANLARA NE OLACAK?

Klasik Reform teolojisinin cevabı kolay değildir; fakat belirsiz de değildir. Dışsal Müjde çağrısını anlayabilecek yetişkinlerin, İsa Mesih’i tanımadan ve O’na iman etmeden yalnız genel vahiy, vicdan veya başka bir din aracılığıyla kurtulacağını öğretmek için Kutsal Kitap’ta yeterli temel yoktur. Westminster standartları bunu açıkça reddeder; Dort Kanonları doğal ışığın insanı kurtarıcı Tanrı bilgisine ulaştıramadığını ve Tanrı’nın kurtuluş işini Müjde aracılığıyla gerçekleştirdiğini söyler.

Bu, Tanrı’nın yargısının gelişigüzel olduğu anlamına gelmez. İsa, daha çok ışık alanın daha ağır sorumluluğu bulunduğunu öğretir. Tanrı kişinin ne bildiğini, neye eriştiğini, hangi niyetle yaşadığını ve hangi gerçeği bastırdığını bizim bilemeyeceğimiz kusursuzlukta bilir. Hiç kimse bizim göremediğimiz bir ayrıntı, yaşadığı coğrafya veya erişemediği imkânlar nedeniyle Tanrı’dan haksız bir hüküm görmeyecektir.

Ama Tanrı’nın adaleti, Mesih’in zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. İnsanlığın sorunu bilgi eksikliğinden daha derindir: günahtır. Bu nedenle kurtuluşun cevabı da yalnız daha fazla bilgi değildir. Cevap bir Kişidir: İsa Mesih.

Müjde bu yüzden kötü haberin üzerine gelen iyi haberdir. “Sen yeterince iyi değilsin, daha çok çabala” demez. “Kendini kurtaramazsın; fakat Tanrı Mesih’te kurtuluş sağlamıştır” der. Çarmıh günahın ciddiyetini, diriliş ise Mesih’in zaferini ilan eder. Tanrı’nın çağrısı, günahkârın kendisini haklı çıkarması değil, Mesih’e güvenmesidir.

Hiç duymayanların durumunu düşündüğümüzde Hristiyan cevabı yalnız spekülasyon olmamalıdır. Dua, gönderilme ve Müjde duyurusu olmalıdır. Ve eğer bu satırları okuyorsanız, soru artık yalnız uzaktaki insanlar hakkında değildir.

İsa Mesih’in kim olduğunu araştırın. Müjde’yi ciddiye alın. Ve duyduğunuz bu haber karşısında kendi cevabınızı ertelemek için, hiç duymayan insanların durumunu bir siper hâline getirmeyin.

İLGİLİ İÇERİKLER

• Ölümden Sonra İkinci Bir Şans Var mı?
• Tanrı İyi ise Neden Cehennem Var?
• Son Yargı Nedir?
• İsa Gerçekten Dirildi mi?